Borstbeeld van “Pâris”, biscuit en marmer, naar Antonio Canova

Deze buste in biscuit, een verkleinde versie van het grote marmeren beeld van Canova, stelt Paris voor als een baardloze jongeman, met het hoofd lichtjes naar rechts gebogen en gedraaid met de voor Canova’s beeldhouwkunst kenmerkende zachtheid. Het ovale gezicht, met geïdealiseerde gelaatstrekken, straalt een serene melancholie uit: neergeslagen oogleden, een volle mond en fijn geciseleerde neusvleugels. Het haar, weergegeven in soepele en onregelmatige lokken, valt in krullen over het voorhoofd en in de nek, waardoor de contouren van de hals vrij blijven. Een buste in „Hermes“-stijl, verticaal afgesneden ter hoogte van de borst, naar het voorbeeld van de miniatuurmodellen die door het atelier van Canova en zijn volgelingen werden verspreid. Het biscuit, met zijn matte oppervlak zonder glazuur, geeft de fluweelzachte witheid en de schijnbare doorschijnendheid van het Canoviaanse marmer weer. De uitwerking van de haarlokken en de modellering van de huid zijn hier met een uitmuntende finesse weergegeven, wat het geheel de tactiele zuiverheid van een echte sculptuur verleent. De blik zonder uitgeholde pupil is een esthetische keuze die voortkomt uit de neoklassieke leer van Canova, waarbij het oog zonder iris uitnodigt tot ideale contemplatie. De donkerdere, groene marmeren sokkel vormt een elegant kleurcontrast met het wit van het biscuit. Deze is versierd met een in bas-reliëf gebeeldhouwde wijnstok, een antiek motief dat doet denken aan de vallei van Gaule of het paleis van Priamus. De wijnstok, symbool van Dionysos en overvloed, verwijst naar de jeugd en de verleidingskracht van Paris.

Afmetingen: H 51,5 cm – marmeren sokkel H 20,5 cm, B 13 x D 13 cm

Franse school, tweede kwart van de 19e eeuw. Geen merkteken.

Lit: De ‘Paris’ van Antonio Canova is een van de absolute meesterwerken van de Italiaanse neoklassieke beeldhouwkunst. De eerste marmeren versie werd besteld door keizerin Joséphine de Beauharnais, destijds een groot kunstliefhebster en beschermvrouwe van kunstenaars, die de galerij van haar kasteel in Malmaison wilde verfraaien met een mythologisch beeldhouwwerk. Canova, die toen al gold als de grootste Europese beeldhouwer van zijn tijd, werkte tussen 1808 en 1812 aan het werk, eerst op basis van een gipsmodel dat al in 1807 was gemaakt. Het onderwerp, ontleend aan de Griekse mythologie; Paris, zoon van Priamus, koning van Troje, herder op de berg Ida voordat hij Helena ontvoerde; is een poëtische en nostalgische keuze, waarbij de jeugdige en bijna vrouwelijke schoonheid van een mythologische tiener wordt tegenovergesteld aan de Napoleontische ‘krijgsheld’. Het marmeren beeld werd in november 1812 voltooid en geleverd in 1813 in Malmaison, slechts een jaar voor de dood van Joséphine. Een tweede versie, die tegelijkertijd werd vervaardigd voor kroonprins Lodewijk van Beieren (de toekomstige Lodewijk I), een groot verzamelaar van Canova-werken, wordt tegenwoordig bewaard in de Glyptothek in München. Na de dood van Joséphine kwam de eerste versie via tsaar Alexander I, die het voor de Hermitage aankocht, in de Russische collecties terecht: het wordt vandaag de dag bewaard in het Hermitage-museum in Sint-Petersburg. Canova’s Paris werd onmiddellijk een model voor kabinetmodellen: hermesbustes, beeldjes en verkleinde versies werden tot het einde van de 19e eeuw in heel Europa verspreid. De verkleinde versies van dit model werden al tussen 1813 en 1825 verspreid, voornamelijk bestemd voor Engelse, Franse en Duitse verzamelaars. Deze buste maakt deel uit van deze nalatenschap.