“Porta San Giovanni in Rome”, Olie op doek

Dit olieverfschilderij op doek toont een levendig uitzicht op de Porta San Giovanni in Rome, met de basiliek van Sint-Jan van Lateranen op de achtergrond. Op de voorgrond stromen ruiters, wandelaars, paardenkoetsen en inwoners samen vanuit de poort, waardoor een levendig tafereel met pittoreske accenten ontstaat. De kleine gebouwen, de waterplaats en de begroeiing roepen het nog grotendeels landelijke karakter van de omgeving van Rome in de 19e eeuw op. De compositie is opgebouwd rond de lichtdoorlatende opening van de poort, die de blik naar de stad leidt. Links vormen de gebouwen een opeenvolging van vlakken die naar de monumentale gevel van de basiliek leiden; rechts zorgt een grote boom voor evenwicht in de architectuur en omlijst het tafereel. De heldere hemel, doorkruist door delicate wolken, geeft het geheel diepte en helderheid. Originele lijst met versieringen van bladeren, bloemen, korenaren en krullen.

Afmetingen: H 40 cm x B 58 cm – H 59 cm x B 77 cm

Europese school, waarschijnlijk Italiaans of Frans, circa 1830-1860

Beschrijving: Het schilderij combineert de beschrijvende precisie die kenmerkend is voor de Italiaanse ‘veduta’ met een meer sfeervolle romantische gevoeligheid. De warme tinten van het metselwerk, de kleurrijke accenten in de kleding en het contrast tussen de monumenten, de ruïnes en het dagelijks leven geven het werk een decoratieve kwaliteit die kenmerkend is voor de herinneringen aan de Grand Tour. In de jaren 1820 trok Rome namelijk talrijke Europese schilders aan die de landschapsschilderkunst vernieuwden en ter plaatse studies of schilderijen op klein formaat uitvoerden. Als stilistische vergelijking kunnen we de kring van stadsgezichtschilders noemen die in de 19e eeuw in Rome actief waren, met name Achille Vianelli, Salomon Corrodi, Franz Ludwig Catel of bepaalde kunstenaars uit de kring van Giambattista Bassi.

Lit: De Porta San Giovanni is één van de monumentale poorten in de Aureliaanse muur, een omvangrijke vestingmuur die aan het einde van de 3e eeuw rond Rome werd gebouwd. De poort stamt echter niet uit de oudheid: hij werd op verzoek van paus Gregorius XIII gebouwd en in 1574 ingewijd, in het kader van de herinrichting van de wijk Lateranen. De naam is afgeleid van de nabijgelegen basiliek San Giovanni in Laterano, Sint-Jan van Lateranen, de kathedraal van Rome en de bisschoppelijke zetel van de paus. De nieuwe poort vergemakkelijkte de verbindingen met het Romeinse platteland en Zuid-Italië. De architect is niet met zekerheid geïdentificeerd: oude teksten vermelden slechts een beroemde architect met de voornaam Giacomo. De poort, opgetrokken uit travertijn, onderscheidt zich door zijn grote, enkele boog en door een relatief sobere architectuur, zonder torens, bastions of kantelen. Ze doet eerder denken aan de plechtige ingang van een aristocratische villa dan aan een verdedigingswerk. De gevel is versierd met een groot masker met baard en een Latijnse inscriptie die eraan herinnert dat Gregorius XIII de weg liet aanleggen en de poort liet bouwen ten behoeve van het algemeen nut en de verfraaiing van Rome. Tot het einde van de 19e eeuw behield de omgeving een landelijk karakter. Weiden, boerderijen, wijngaarden, moestuinen en tavernes strekten zich uit tot voorbij de stadsmuren; de Romeinen bezochten dit gebied graag tijdens hun uitstapjes buiten de stad. Het is waarschijnlijk dit overgangslandschap, tussen het volksplatteland, monumentale overblijfselen en de pauselijke stad, dat het schilderij tracht weer te geven. Aan het begin van de 20e eeuw leidde de toename van het verkeer tot de opening van zijdelingse doorgangen in de stadsmuur.