Grote sgraffito-schaal met het wapen van de Bardi di Vernio, Castelfiorentino (Toscane)

Grote, diepe schaal met brede rand, op een ringvormige voet. In het midden staat een schild met het wapen van de Bardi, in een kartouche met krullen, bekroond door een ring en versierd met veren. Het wordt omringd door concentrische banden van koordjes, gebroken lijnen en stippellijnen. De rand is versierd met grote acanthusbladeren, wit-crèmekleurig afgewerkt tegen de oranje terracotta achtergrond. De bladeren zijn getekend in „krabklauw“-stijl, een motief dat bij opgravingen in Castelfiorentino vaak op de randen van deze schalen is aangetroffen. De achterzijde is bedekt met een crèmekleurig glazuur, met een oud inventarisetiket. Een barst en enkele afgebroken stukjes.

Afmetingen: diameter 41,5 cm, hoogte 8 cm.

Castelfiorentino, 16e eeuw.

Materiaal: Dit is terracotta bedekt met een engobe (een dunne laag witte klei) en vervolgens versierd met sgraffito met verzonken achtergrond (fondo ribassato). De engobe wordt rondom het motief weggekrast, waardoor het motief als een reservé-motief op de rode terracotta tevoorschijn komt. Deze techniek was de meest elegante en duurste van de twee die in Castelfiorentino werden toegepast. Het midden is geaccentueerd met kleuren: okergeel, groen en bruin. Het stuk wordt vervolgens bedekt met een transparant glazuur. Volgens het door Anna Moore Valeri beschreven proces onderging de schaal twee bakbeurten: een eerste na het insnijden (de „biscotto“), en vervolgens een tweede na het glazuren.

Het wapen, het schild met een toren (in blauwgroen) boven een schuine band van ruitjes (in bruin) op een gele achtergrond, komt overeen met het embleem van de Bardi di Vernio: een graafschild met schuin geplaatste ruitjes, de vesting van Vernio. De toren verwijst naar de ‘rocca’ van Vernio, een landgoed dat de familie in de 14e eeuw verwierf.

De Bardi: een familie van feodale afkomst, die sinds de 12e eeuw in Florence gevestigd was. Samen met de Peruzzi leidden de Bardi tussen 1250 en 1345 een van de grootste bankhuizen van het Westen. Hun faillissement, dat traditioneel wordt toegeschreven aan niet-terugbetaalde leningen aan de Engelse koning Edward III, wordt tegenwoordig door verschillende historici betwist. Hun kapel in Santa Croce werd tussen 1317 en 1328 door Giotto met fresco’s versierd. Na de crisis richtte de tak van de Bardi di Vernio zich op het platteland: Piero Bardi verwierf in 1332 het leengoed van Vernio, en keizer Karel IV kende hen in 1355 de titel van keizerlijke vicairen toe. Tot de familie behoren ook Contessina de’ Bardi (ca. 1390-1473), echtgenote van Cosimo de’ Medici, en Giovanni de’ Bardi (1534-1612), graaf van Vernio, wiens kring, de Camerata fiorentina, een bakermat van de opera was.

Bibliografie: A. Moore Valeri, Ceramiche rinascimentali di Castelfiorentino. L’ingobbiata e graffita in Toscana, Florence, 2004.